Samir Zülfiyev: Azadlıqdan zəfərə gedən şərəf yolu

 Azərbaycan xalqının müasir dövlətçilik tarixində 20 Yanvar təkcə bir təqvim günü və ya matəm hadisəsi deyil. Bu tarix, bir millətin mənəviyyatında baş verən tarixi sınaqlarla dolu şərəfli yolun simvoludur. 1990-cı ilin qanlı 20 Yanvar hadisələri məhz belə bir tarixi dönüş nöqtəsi oldu. Bu, sadəcə keçmiş SSRİ rəhbərliyinin törətdiyi qanlı cinayət deyil, eyni zamanda Azərbaycan xalqının öz azadlığı uğrunda apardığı mübarizənin zirvəsi idi. Həmin gecə Bakıda törədilən qırğın xalqı qorxutmaq və müstəqillik arzularını boğmaq məqsədi daşısa da, əksinə, milli azadlıq hərəkatını dönməz mərhələyə çatdırdı. Bu hadisə yalnız illərlə toplanmış milli enerjinin “Vətən” və “azadlıq” anlayışları ətrafında birləşdiyi bir faciə deyil, bütöv bir millətin dirçəliş və özünüdərk günüdür.

1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə keçmiş sovet ordusunun ağır hərbi texnikası Bakı küçələrinə yeridilərək dinc əhaliyə qarşı misli görünməmiş vəhşiliklər törətdi. Lakin xalq silahsız olmasına baxmayaraq, milli ləyaqətini qorumaq üçün tankların qarşısına çıxdı. Bu, dünya hərb tarixində nadir hadisələrdən biridir – xalqın iradəsi dəmirdən və poladdan daha güclü çıxdı. Həmin gecə tökülən qanlar Azərbaycanın müstəqillik ideyasını xalqın şüurunda əbədi möhkəmləndirdi.

Bakı küçələrinə yeridilən ağır texnika və silahlı qoşun hissələri maddi gücün, imperiya qəddarlığının simvolu idi. Lakin bu dəmir kütləsinin qarşısında dayanan silahsız insanlar yalnız fiziki varlıqlar deyil, müstəqillik ideyası ilə silahlanmış milli ruhun təcəssümü idilər. Imperiya rəhbərliyi nəzərə almamışdı ki, azadlıq eşqi ilə meydanlara çıxan insanları heç bir texnika qorxuda bilməz. Silahsız insanların tankların qarşısına çıxması mənəvi gücün maddi qüvvə üzərindəki üstünlüyünü bütün dünyaya nümayiş etdirdi. Şəhidlərin qanı ilə yazılan bu tarix xalqın qəlbindəki qorxu səddini dağıtdı və Azərbaycanın müstəqilliyi ideyasının təməlini qoydu.

20 Yanvar hadisələri xalqı bir yumruq kimi birləşdirdi. İnsanlar dini, siyasi və sosial mənsubiyyətindən asılı olmayaraq, vahid amal – Vətənin bütövlüyü və azadlığı uğrunda birləşdilər. Bu milli həmrəylik gələcək dövlətçiliyin sarsılmaz təməlini qoydu. O gün nümayiş etdirilən birlik onilliklər sonra dövlətimizin qüdrətli gücə çevrilməsinin və tarixi torpaqlarımızın azad edilməsinin mənəvi mənbəyi oldu.

Faciənin baş verdiyi ilk günlərdə xalqın səsini dünyaya çatdıran və qanlı cinayəti pisləyən ilk şəxs Ümummilli Lider Heydər Əliyev oldu. Yanvarın 21-də Moskvadakı daimi nümayəndəliyə gələrək sovet rəhbərliyinin bu əməlini kəskin pisləyən Ulu Öndər, xalq qarşısında törədilmiş cinayətin siyasi və hüquqi məsuliyyətini Kremlin üzərinə qoydu. Məhz onun Azərbaycana yenidən rəhbərliyi dövründə 20 Yanvar hadisələrinə dövlət səviyyəsində qiymət verildi və şəhidlərin xatirəsi əbədiləşdirildi.

20 Yanvarın yaratdığı milli birlik və mübarizə ruhu illər keçdikcə daha da gücləndi. Bu ruhun məntiqi davamı olaraq, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə dövlətimiz həm siyasi, həm də hərbi sahədə böyük inkişaf yolu keçdi. Prezidentin uzaqgörən siyasəti sayəsində Azərbaycan ordusu modernləşdirildi, milli birliyimiz isə polad gücə çevrildi.

Bu gün Azərbaycan dünyada söz sahibi olan, güclü ordusu və iqtisadiyyatı ilə seçilən bir dövlətdir. Əldə olunan hər bir uğurun arxasında 20 Yanvarın yaratdığı o böyük oyanış dayanır. Azadlıq asanlıqla qazanılmır; o, mübarizə, əzmkarlıq və qurbanlar tələb edir. 1990-cı ilin yanvarı Azərbaycanın mənəvi qələbəsi idi. 20 Yanvarda birliyini qan bahasına təsdiq edən xalq, 30 il sonra həmin mənəvi gücü hərbi və siyasi qüvvə ilə birləşdirərək tarixi ədaləti bərpa etdi.

44 günlük Vətən müharibəsi zamanı ortaya qoyulan “Dəmir Yumruq” sadəcə hərbi güc deyil, 1990-cı ilin yanvarında təməli qoyulmuş böyük birliyin təntənəsi idi. Şəhidlərin intiqamı döyüş meydanında alındı və tarixi ədalət bərpa edildi. Prezident İlham Əliyevin hər çıxışında vurğuladığı kimi, biz müstəqilliyimizi və ərazi bütövlüyümüzü qəhrəman şəhidlərimizə borcluyuq. 20 Yanvarda qurban verilən canlar bu gün Şuşada, Xankəndidə dalğalanan üçrəngli bayrağımızın mənəvi güc qaynağıdır.

Bu gün Azərbaycan öz tarixinin ən qüdrətli dövrünü yaşayır. Şəhidlər Xiyabanı artıq yalnız hüzün yeri deyil, həm də qürur və zəfərin rəmzidir. Hər il yanvar ayında şəhidlərimizi anarkən, müstəqilliyimizin nə qədər sarsılmaz olduğunu bir daha dərk edirik. 20 Yanvarın dərsləri gənc nəsil üçün əsl vətənpərvərlik məktəbidir.

Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan xalqı heç vaxt öz şərəfli tarixini unutmayacaq. 1990-cı ilin o qanlı gecəsi xalqı sındıra bilmədi; əksinə, daha da gücləndirdi və bu günkü qalib xalq səviyyəsinə ucaltdı. Azərbaycanın hər guşəsində azadlıq nəfəsi duyulur və bu, 20 Yanvar şəhidlərinin ən böyük arzusunun reallaşmasıdır.

Yaddaşımızda əbədi yaşayacaq bu hadisələr bizə öyrədir ki, birliyi sarsılmaz olan xalqı heç bir qüvvə məğlub edə bilməz. Müstəqilliyimiz hər bir azərbaycanlının ən müqəddəs əmanətidir və bu əmanəti qorumaq bizim vətəndaşlıq borcumuzdur. Bu gün isə “Dəmir Yumruq” adlandırdığımız o böyük güc hər zaman birliyimizin simvolu kimi uca tutulmalıdır.

SAMİR ZÜLFİYEV, Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinin Qəbələ Regional İdarəsinin  İsmayıllı rayonu üzrə baş mütəxəssisi

17 Yanvar 2026, 18:56 - 1128