Günay Rzayeva: Vaqif Qurbanov — vətənə sədaqətin rəmzi

Azərbaycan tarixində elə igidlər var ki, onların həyatı və qəhrəmanlığı xalqın yaddaşında əbədi iz buraxır. Belə qəhrəmanlardan biri də Vaqif Qurbanovdur. O, təkcə peşəkar hərbi pilot deyil, həm də vətən uğrunda canından keçən əsl qəhrəman kimi tanınır.
Vaqif Qurbanov 30 dekabr 1967-ci ildə Bakı şəhərində dünyaya göz açmışdır. Əslən Tovuz rayonunun Qovlar kəndindən olan Vaqif kiçik yaşlarından vətənə bağlı ruhda böyümüşdür. O, hərb sənətinə böyük maraq göstərmiş və bu istiqamətdə təhsil almağa qərar vermişdir. 1989-cu ildə Borisoqlebsk Ali Hərbi Aviasiya Məktəbini bitirərək peşəkar hərbi pilot kimi fəaliyyətə başlamışdır.
Gənc pilot xidmətə SSRİ Hərbi Hava Qüvvələri sıralarında başlamışdır. O, “Su-25” tipli döyüş təyyarələri ilə uçuşlar həyata keçirərək hərbi təcrübə qazanmışdır. Daha sonra isə Azərbaycana qayıdaraq milli ordunun formalaşmasında yaxından iştirak etmişdir. Gəncə, Yevlax və Kürdəmir bölgələrində hərbi aviasiya alaylarının yaradılmasına verdiyi töhfə onun vətəninə olan bağlılığının bariz nümunəsidir.
Birinci Qarabağ müharibəsi başladığı zaman Vaqif Qurbanov tərəddüd etmədən döyüşlərə qatılmışdır. O, səma döyüşlərində böyük şücaət göstərərək düşmənə ciddi zərbələr endirmişdir. 13 iyun 1992-ci ildə Əsgəran istiqamətində döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən qəhrəmancasına şəhid olmuşdur.
Vaqif Qurbanovun həyatı bizə vətən sevgisinin, cəsarətin və fədakarlığın nə demək olduğunu öyrədir. O, ölümündən sonra “Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı” adına layiq görülmüşdür. Bu gün onun adı böyük ehtiramla çəkilir, xatirəsi daim yad edilir.
Belə qəhrəmanların həyatı gənc nəsil üçün örnəkdir. Vaqif Qurbanov kimi igidlər sayəsində Azərbaycan xalqı öz müstəqilliyini qoruyur və gələcəyə inamla addımlayır.
20 aprel 1991-ci ildə Nəzakət adlı xanımla ailə həyatı qurub. Sevinc adlı bir qızı yadigar qalıb. Atası vətən uğrunda Qarabağda şəhid olanda Sevinc dörd aylıq olub. Bakı Dövlət Universitetini bitirərən Sevinc xanım atasının yolunu davam etdirmək üçün zabit hazırlığı kursuna daxil olub 2015-ci ildə ordu sıralarında xidmətə başlayıb.
İlkin hazırlanan plana əsasən, 80-ci dislokasiya olunmuş aviapolkun yerləşdiyi MDB Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus Sitalçay hərbi aerodromundan Su-25 təyyarəsi təlim uçuşu vaxtı Xocalıya qaçırılmalı və Xocalı aeroportunu bombalamalı idi. Bu məqsədlə Daxili İşlər Nazirliyinin vəzifəli şəxsi Akif Hacıyev Vaqiflə əlaqə saxlayır və ona müvafiq planın icrasından sonra Vaqif üçün başqa adla sənədlər hazırlanacağını və yeni adla başqa yerdə yaşayacağını vəd edir. Amma Qurbanov bu planı real hesab etmir. Çünki təlim uçuşu vaxtı təyyarədə olan sursat bu plan üçün yetərli deyildi.
Dəyişən plana əsasən, 8 aprel 1992-ci ildə təyyarəçi baş leytenant Qurbanov burada xidmət edən azərbaycanlı hərbçilərin – həmyerliləri, təyyarənin texniki leytenant Fuad Məmmədovun və baş aviamexanik çavuş Akif Quliyevin köməyi ilə Su-25 markalı hərbi təyyarəni Azərbaycan tərəfinə keçirir. Bununla da, Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri ilk qırıcı təyyarəni arsenalına qəbul edir. Təyyarənin qaçırılmasında baş texnik Gülbudaq Binyətov da yaxından iştirak etmişdir. Təyyarə Yevlax mülki hava limanında enir. Qaçışdan dərhal sonra Su-25 təyyarəsi axtarılır. Axtarış heyətinə hərbi təyyarənin qeyd-şərtsiz və xəbərdarlıqsız məhv edilməsi tapşırılmışdı. Buna görə də müvəqqəti olaraq hərbi təyyarə yaşayış məntəqələrindən kənarda yerləşən Şəki aeroportunda saman tayasının altında gizlədilir. Hərbi təyyarənin qaçırılmasında iştirak edən Gülbudaq Binyətov və digər aviasiya mütəxəssisləri şübhələri üzərlərinə çəkməmək məqsədilə yalnız iki gün sonra Sitalçay hərbi aerodromunu tərk edib Yevlaxa gedirlər. Rusiya hökuməti təyyarənin qaytarılmasını tələb etsə də, təyyarə hava limanında qalır. Rusiya Müdafiə Nazirliyi Su-25 təyyarəsini məhv etmək üçün hətta Gürcüstanda yerləşən Vaziani hərbi bazasında iki ədəd MiQ-23 təyyarəsindən ibarət xüsusi dəstə yaradır. Ancaq istəyinə nail ola bilmir.

Vaqif Qurbanov ilk döyüş tapşırığına Şəkidən qalxır: 8 may 1992-ci il tarixindən Şuşa üzərində hərbi uçuşlara başlayır. Qurbanov çox aşağı məsafədən uçduğundan təyyarədən atılan mərminin qəlpəsi təyyarənin mühərrikini zədələyir. Yeni mühərrik Surət Hüseynovun vasitəçiliyi ilə Gürcüstanın Vaziani hərbi zavodundan alınır. Mayın 8-i və 9-u Qurbanovun reydləri nəticəsində erməni silahlı qruplarının 30 nəfər döyüşçüsü öldürüldü, 120 nəfər yaralandı. Ermənilərin iddialarına görə isə ölənlərin hamısı mülki şəxslər olublar. 9 may 1992-ci ildə Vaqif Qurbanov Xankəndidən Yerevana uçan Yak-40 erməni təyyarəsinə hücum edərək onu vurub. Təyyarə Sisianda təcili eniş etdi. Bütün sərnişinlər təhlükəsiz şəkildə evakuasiya edildi və təyyarə tamamilə yanmışdır. 12 iyunda Vaqif Qurbanovun idarə etdiyi Su-25 təyyarəsi Şaumyan istiqamətində düşmənin müdafiə xəttini yarır və nəticədə 20-dək yaşayış məntəqəsi erməni hərbi birləşmələrindən azad edilir.

Qurbanov həmçinin Martunidə, Əsgəran rayonunun Şoş və Xramort kəndlərində, eləcə də Çaykənd və Ay-Parisdə döyüşlərdə iştirak edib. Nəticədə qarşı tərəf ağır itkilər vermişdi.

13 iyun 1992-ci ildə Vaqif Goranboy–Ağdərə istiqamətində üç döyüş uçuşu keçirir. Qurbanovun idarə etdiyi Su-25 təyyarəsi saat 4–5 radələrində erməni silahlı qüvvələri tərəfindən Naxçıvanik–Əsgəran yaxınlığında “Şilka” deyilən qurğu ilə vurulur. Şahidlərin söylədiyinə görə, həmin anlar Vaqif Qurbanov paraşütlə atıla bilir, lakin düşmən onu yerdən atəşlə vurur. Həmin günlər Naxçıvanikdə döyüşən tabor komandiri Fred Asifin qardaşı Ədalət Məhərrəmov Vaqifin təyyarədən atıldığını və ermənilər tərəfindən aramsız atəşə tutularaq yerə salındığını gözləri ilə gördüyünü xatırlayır. Azərbaycan tərəfi Vaqifi düşmən əlindən almaq üçün hücuma keçsə də, artıq gec olur.

Ermənilərin canına qorxu salan təyyarəçinin ölümü qarşı tərəfdə sevinclə qarşılandı. Erməni televiziyası təyyarənin qalıqlarını dönə-dönə nümayiş etdirdi. “Su-25”-in bortunda Azərbaycan bayrağının şəkli həkk olunmuşdu.

Ancaq Vaqifin sağ olub-olmaması haqda dəqiq məlumat bilinmir. Şayiə yayılır ki, Vaqif minalanmış əraziyə düşüb. Kəşfiyyat dəstəsi həmin yerə yollansa da, əliboş dönür. Belə bir söz-söhbət də gəzir ki, guya Vaqif sağ qalıb, Ağdam xəstəxanasına gətirildikdən sonra naməlum istiqamətə aparılıb. Dostu Fuad Məmmədova xəbər çatır ki, onu yaralı vəziyyətdə Zabrat aeroportunda görüblər. Lakin bu məlumatlardan heç biri təsdiqini tapmır. Əsir, İtkin və Girov Düşmüş Vətəndaşlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Namiq Abbasovun göstərişi ilə Vaqif Qurbanovla bağlı araşdırma aparılır. Amma bu da bir nəticə vermir. Son ümid yeri kimi ailə üzvləri və dostu Fuad Məmmədov ekstrasens və falçı yanına da gedirlər. Nə qədər qəribə olsa da, heç bir “görücü” onun öldüyünü demir.

Artıq Vaqif Qurbanova Milli Qəhrəman adı verilməsiylə bağlı təqdimat hazırlanır. Lakin həmin vaxt baş nazir müavini olan Surət Hüseynov sağ olacağı halda bunun Vaqif üçün ermənilərin münasibəti baxımından mənfi nəticələr verəcəyini əsas gətirərək bir qədər gözləməyi məsləhət bilir. Sonrakı dövrdə isə məsələyə yenidən baxılmır.

2014-cü ildə Vaqif Qurbanovun döyüş yolu, xüsusilə də onunla birlikdə aviasiya alayında xidmət edən, təyyarənin texniki Məmmədovun və aviamexanik Quliyevin köməyi ilə Su-25 markalı hərbi təyyarəni qaçırmalarından bəhs edən Mən evə qayıdıram filmi çəkilmişdir.

07 noyabr 2025-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyinin, ərazi bütövlüyünün qorunub saxlanılmasında xüsusi xidmətlərinə və döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirərkən göstərdikləri igidliyə görə ölümündən sonra “Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı” adı ilə təltif edilib.

Bu gün Azərbaycan xalqı böyük qürur və sevinc hissi ilə yaşayır. Çünki ölkəmizin ərazi bütövlüyü tam bərpa olunmuş, bütün torpaqlarımız azad edilmişdir. Bu möhtəşəm nailiyyət uzun illər davam edən Qarabağ münaqişəsinin ədalətli həlli və xalqımızın sarsılmaz iradəsinin təntənəsidir.

Bu böyük zəfər xalqımızın birliyi, ordumuzun gücü və Vətən uğrunda canından keçən şəhidlərimizin müqəddəs qanı hesabına qazanılmışdır. Hər bir Azərbaycan vətəndaşı bu uğurda öz payına düşən məsuliyyəti dərk etmiş, həm ön cəbhədə, həm də arxa cəbhədə ölkəmizin qələbəsi üçün əlindən gələni etmişdir. Ordumuzun qəhrəman əsgər və zabitləri misilsiz şücaət göstərərək tarix yazmış, xalqımızın başını uca etmişdir.

Azad edilmiş torpaqlarda həyat yenidən canlanır, quruculuq işləri geniş vüsət alır, doğma yurdlarına qayıdan insanlar yeni ümidlərlə gələcəyə baxırlar. Bu torpaqlarda yenidən qurulan şəhər və kəndlər, salınan yollar, məktəblər və digər infrastruktur layihələri Azərbaycanın gücünü və inkişafını bir daha nümayiş etdirir.

Bu zəfər eyni zamanda gələcək nəsillərə mühüm bir mesajdır: Vətən sevgisi, birlik və əzmkarlıq olduqda xalq heç vaxt məğlub olmaz. Azərbaycan xalqı bundan sonra da əldə etdiyi uğurları qoruyacaq, müstəqil və güclü dövlət kimi inkişafını davam etdirəcəkdir.

Günay Rzayeva, İsmayıllı Regional Turizm İdarəsinin rəisi

2 Aprel 2026, 11:13 - 52